• Wednesday, Jun 03, 2020

Báo chí tiếng Việt ở Úc trước vận hội mới

Báo chí tiếng Việt ở Úc trước vận hội mới

Với sức hút và cạnh tranh khốc liệt của các mạng xã hội và báo mạng, kỳ lạ thay báo giấy của Úc vẫn còn, nhưng nó vẫn phải có những chuyển đổi bắt buộc.

By Ngọc Quang
August 28 at 4:00 pm

Làm báo của người Việt tại Úc không còn như xưa mà đang đối diện với những thay đổi chóng mặt. Với sức hút và cạnh tranh khốc liệt của các mạng xã hội và báo mạng, kỳ lạ thay báo giấy của Úc vẫn còn, nhưng nó vẫn phải có những chuyển đổi bắt buộc.

Sang Úc năm 1994, một trong những điều mình háo hức nhất là được đọc báo của người Việt. Mình ở ký túc xá của trường Monash, vùng Clayton không xa lắm với Springvale, là một khu người Việt của Melbourne. Mới chân ướt chân ráo, chưa biết cách đi xe lửa hay xe buýt nên mình quyết định đi bộ một mình. Mình vẫn nhớ hôm đó là chủ nhật, mình đi từ sáng sớm, đường xá vắng tanh. Mình lại quên không mang theo bản đồ, tìm được một ông Tây để hỏi đường thì ông ta chơi cho một tràng chẳng hiểu gì. Thôi đành nhìn mặt trời để định hướng mà đi.

Khi mặt trời gần đứng bóng thì mình mới đến Springvale. Việc đầu tiên là mình vào Tiệm tạp hóa Việt Nam, vơ tất cả các tờ báo tiếng Việt: Tivi tuần san, Chiêu Dương, Việt Nam thời nay, Nhân Quyền, Dân Việt và Việt Luận. Ăn uống qua quýt một chút rồi mình bắt đầu đi bộ trở về.

Thời gian lúc đi bị lạc đường, lội bộ mất hơn 2 tiếng, nhưng lúc về, đã biết đường mà còn lâu hơn vì vài lần ghé công viên ngồi đọc báo, đến chiều tối mới về đến khu ký túc xá !

Trước khi sang Úc, trong khoảng 1987 đến 1994, mình đã viết được trên 100 bài báo. Mình giao du với một số nhà văn, nhà báo, được họ dậy cho cách viết nhiều thể loại khác nhau như truyện ngắn, phóng sự, tùy bút, bình luận...Bụng bảo dạ, với hành trang như vậy, nếu muốn mình có thể dễ dàng gia nhập làng báo Úc và kiếm được tiền bằng nghề này. Nhưng khi đọc mớ báo đó thì mình đã buộc phải thay đổi quan niệm.

Vào lúc đó, báo hải ngoại và báo trong nước khác nhau quá nhiều. Trước hết, báo trong nước viết một cách hết sức khô cứng, như một bản báo cáo mà người đọc không thể tìm thấy sự đam mê và tình cảm của người viết. Trong khi đó, rõ ràng là báo hải ngoại rất khác lạ và đi vào lòng người hơn rất nhiều. Sau này đọc các báo tiếng Việt bên châu Âu mình cũng thấy sự tương đồng này với báo Úc. Thứ hai, bố cục các bài viết cũng khác với trong nước. Khi tiếng Anh của mình khá hơn, mình đọc báo tiếng Anh thì hóa ra, bố cục báo hải ngoại giống với báo...Tây. Một điều làm mình kinh ngạc nữa là mỗi tờ báo trên 100 trang chỉ có 3-4 người làm! Họ làm việc với tốc độ nhanh khủng khiếp nên tin khá mới, dù là bán tuần báo hay nhật báo.

Khi chưa ra hải ngoại, mình từng ao ước làm sao viết được như Danh Đức, một cây bút bình luận quốc tế của báo Thanh niên. Đến khi đọc Trần Bình Nam, Nguyễn Tú, Sông Lô, Ngô Nhân Dung, Nguyễn Xuân Nghĩa, những cộng tác viên từ Mỹ và châu Âu, thì rõ ràng “tầm” của các vị này cao hơn hẳn Danh Đức. Các cây bút Úc “xịn” mình thường đọc thời gian này là Nguyễn Tư, Lệ Hằng, Búa Tạ, Lão Ngoan Đồng...trong các thể loại bay bổng và trào lộng.

Được vài năm, mình may mắn len chân vào được với làng báo Úc, khi được giao viết cho chuyên mục Thể thao của Việt Nam thời nay vào lúc tờ báo này bắt đầu ra nhật báo với bút danh Việt Vị. Do chưa có máy tính và máy in ở nhà, mình phải viết tay rồi ra bưu điện fax đến Tòa soạn. Một hôm fax xong mình cẩn thận gọi điện hỏi xem người ta đã nhận được chưa. Bên đầu dây bên kia trả lời bằng giọng miền Bắc là đã nhận được rồi. Mình nấn ná:

-   Xin lỗi anh tên là gì, anh viết báo lâu chưa?

-   Tôi là Philip. Tôi viết từ hồi tôi ở Hà Nội, khi đi tản cư vào Sài Gòn viết tiếp, sang đến Úc lại viết đến bây giờ.

-   Vậy bác gạo cội quá rồi

-   Ơ sao đang là anh mà lại thành bác rồi? Ông già vui tính

-   Vậy chắc bác viết từ thời ông cháu

-   Ông anh là ai?

-   Ông cháu là Lương Văn Tuân, chủ bút tờ Tin Tức tại Hà Nội trước năm 1945.

-   À, tôi biết ông nhà, ông ấy hơn tuổi tôi

-   Ông cháu còn sống thì đã ngoài 90

-   Bởi vậy tôi mới bảo ông ấy hơn tuổi tôi.

Gọi là bác đúng ra hơi láo, vì lúc đó ông đã 83 tuổi, chính là Nhà báo Hoàng Hải Vân. Ở tuổi đó, ông vẫn còn cưỡi xe máy để đi viết thiên phóng sự nhiều kỳ “Cabramatta – Khi màn đêm buông xuống”. Phóng sự là một thể loại khó trong báo chí, nhưng dưới ngòi bút Hoàng Hải Vân, cuộc sống được người Việt tại Cabramatta được vẽ lên nhiều màu sắc, vui có, buồn có, nhức nhối và hứa hẹn, làm người đọc say mê.

28e

Cabramatta, thủ phủ người Việt ở Úc

Thời gian đi qua, tất cả những danh tính mà mình kể trên hoặc đã qua đời, hoặc đã sức yếu. Trong 20 năm qua, báo chí trong nước đã có những bước tiến vượt bậc. Trong khi báo chí ở Úc bây giờ cũng khác trước. Mình ước lượng, trong các báo Việt ngữ tại Úc, 1/3 bài viết đăng lại từ báo “Lề phải” trong nước, cũng khoảng 1/3 từ “Lề trái“ trong nước, và chỉ có khoảng 1/3 từ hải ngoại. Trong số ít ỏi còn lại này thì quá nửa từ các bài viết từ Mỹ và châu Âu. Như vậy các bài viết tại Úc rất ít, lại phần lớn viết về tin tức và vấn đề địa phương. Báo miễn phí cũng là một xu hướng chung mà báo tiếng Việt không phải là ngại lệ. Bên cạnh đó, truyền thông người Việt đã phát triển rất nhiều sang hướng radio, truyền hình và báo mạng.

comment Bình luận